EPS levha nedir, ses yalıtımında yeri nedir?
EPS (genleştirilmiş polistiren), buhar ile şişirilmiş polistiren tanelerinin kalıpta birleştirilmesiyle üretilen hafif ve ekonomik yalıtım levhasıdır. Ses konusunda net konuşmak gerekir: standart beyaz EPS ses yutucu değildir ve hava sesi yalıtımına kayda değer katkı vermez. Akustikte anlamlı kullanımı, özel olarak elastikleştirilmiş tipiyle (EPS-T) yüzer şap sistemlerinde darbe sesi katmanı olarak ortaya çıkar.
EPS-T, standart EPS'in kontrollü biçimde sıkıştırılıp gevşetilmesiyle elde edilir. Böylece levha yaylanabilir hâle gelir ve döşemeyle şap arasında elastik ara katman görevi görür.
Nerelerde kullanılır?
Hafiflik, düşük maliyet ve ısı performansının öne çıktığı katmanlarda kullanılır:
- Yüzer şap altında elastik katman (EPS-T tipi)
- Döşeme üstü ısı yalıtımı ve tesviye dolgusu
- Dış cephe mantolama sistemleri
- Çatı arası ve teras ısı yalıtımı
- Kalıp dolgusu, hafif dolgu malzemesi
Akustik hedef ön plandaysa gözenekli malzemelere yönelmek gerekir; 50 mm taşyünü levha ya da camyünü levha ses yutumunda karşılaştırılamayacak kadar iyidir.
Teknik özellikler tablosu
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Malzeme | Genleştirilmiş polistiren (EPS) / elastikleştirilmiş EPS-T |
| Kalınlık | 20 / 30 / 40 / 50 / 80 / 100 mm |
| Levha ölçüsü | 500 × 1000 mm, 1000 × 1000 mm |
| Yoğunluk | 15-30 kg/m³ (EPS 16, EPS 30 vb.) |
| Isı iletkenliği (λ) | 0,032-0,038 W/mK |
| Dinamik yaylanma (s') | EPS-T tipinde yaklaşık 10-30 MN/m³ |
| Darbe sesi iyileşmesi (ΔLw) | 20-28 dB (EPS-T + yüzer şap sisteminde) |
| Ses yutma (NRC) | 0,05'in altında — yutucu değildir |
| Su emme | Hacimce %3-5 (XPS'e göre yüksek) |
| Yangın sınıfı | E (alev geciktirici katkılı) |
Karşılaştırma yapalım: yalın betonarme döşemede darbe sesi düzeyi L'nT,w sıklıkla 75-80 dB'dir. Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik konutlarda 60 dB sınırını tanımlar. 30 mm EPS-T + 5 cm donatılı şap kurgusuyla 20-25 dB iyileşme sağlanması mümkündür ve bu, sınırın altına inmek için genellikle yeterlidir. Sonuç yine sahada ölçülerek doğrulanmalıdır.
Uygulama
Yüzer şap katmanı
Sıralama şudur: döşeme yüzeyi temizlenir → EPS-T levhalar aralıksız serilir → duvar diplerine yüzer şap kenar bandı uygulanır → naylon örtü serilir → donatılı şap dökülür. Şap kalınlığı genelde 45-60 mm arasındadır.
Isı yalıtımı olarak
Mantolama ve teras uygulamalarında yapıştırıcı ve dübelle sabitlenir. Bu kullanımda akustik bir kazanç beklenmemelidir.
Standart beyaz EPS ile elastikleştirilmiş EPS-T karıştırılmamalıdır. Standart EPS yüzer şapta kullanılırsa levha sertliği nedeniyle sistem yaylanmaz; darbe sesi kazancı beklenenin çok altında kalır. Ürün seçerken dinamik yaylanma katsayısı (s') değeri sorulmalıdır.
Sık yapılan hata
En yaygın hata, EPS'i komşu gürültüsüne karşı duvara uygulamaktır. EPS'in yüzey kütlesi 50 mm'de yaklaşık 1 kg/m²'dir; kütle kanunu gereği bu değer hava sesi geçişini durdurmaz. Üstelik giydirme duvar boşluğuna konduğunda iki kabuğu kenetleyerek performansı düşürebilir. Hava sesi için sandviç ses yalıtım levhası ve ağır membranlar kullanılır.
Yüzer şapta kazancın kaynağı EPS'in kendisi değil, kütle-yay-kütle sistemidir. Beton kütle, elastik katman yay, şap ikinci kütledir. Şap duvara ya da boruya temas ederse yay devre dışı kalır ve sistem çalışmaz.
İkinci hata, şap dökülürken levhanın kaymasına ve derz açılmasına izin vermektir; açılan derzden inen şap sert köprü oluşturur. Üçüncüsü, çözücülü yapıştırıcı kullanmak — EPS erir. Katman kurgusu için titreşim yalıtımı kategorisine, hedef değerleri belirlemek için ses yalıtımı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Döşeme alanınızı ve hedef darbe sesi sınıfını iletin, uygun tipi belirleyelim.
Teklif Al
