Şanlıurfa Ses Yalıtımı

Aynı hafta içinde iki daire ölçtük. Haliliye'de 1990'ların sonunda yapılmış bir apartmanda, salon ile yan komşunun odası arasındaki duvarda DnT,w 38 dB çıktı. Karaköprü'de son beş yılın bloklarından birinde aynı ölçüm 49 dB verdi. Yönetmeliğin konutlar için asgari kabul sınırı 55 dB. Yani birinde 17 dB, diğerinde 6 dB açık var ve bu iki açığı kapatmanın yolu birbirinin aynısı değil.

Şanlıurfa ses yalıtımı işini belirleyen asıl değişken, binanın hangi yapı stokuna ait olduğudur. İl merkezinde üç ayrı stok yan yana duruyor: Balıklıgöl çevresindeki kalın kalker taşı ve tonozlu geleneksel doku, 1990-2010 arasında hızla yükselen delikli tuğla dolgulu betonarme apartmanlar ve Karaköprü ile Seyrantepe hattındaki yeni kentsel dönüşüm blokları ile TOKİ konutları. Üçünde de hedef aynı 55 dB, ama oraya giden yol farklı.

38 dB'den 55 dB'ye giden yol nasıl kurulur?

Yol üç aşamalıdır ve sırası değişmez: önce sızdırmazlık, sonra ayrık kabuk, en sonda kütle takviyesi. İlk aşama en ucuzudur ve tek başına 3-5 dB getirir. Karşılıklı aynı gözde açılmış priz kutuları farklı dikmelere kaydırılır, duvar-tavan ve duvar-döşeme birleşimleri elastik akustik mastikle kapatılır, kapı altına eşik fitili takılır, gömme dolap arkasındaki sıvasız yüzeyler kapatılır.

Kalan 12-14 dB için kütle-yay-kütle kurgusu şart olur. Tek başına kütle eklemek bu farkı vermez: kütle kanunu gereği yüzey kütlesini iki katına çıkarmak yalnızca 6 dB kazandırır. Oysa mevcut duvardan bağımsız kurulan bir karkas, arada 50-75 mm boşluk, boşlukta gözenekli dolgu ve üzerinde çift kat levha, aynı ağırlıkla çok daha fazlasını üretir.

Şanlıurfa'nın taş yapıları ses yalıtımında nasıl davranır?

Kalın kalker duvarlar hava doğuşlu sesi çok iyi tutar, buna karşılık kat arası döşemeler ve avluya açılan geçişler zayıf halkayı oluşturur. Balıklıgöl çevresi, Kadıoğlu ve eski Urfa dokusundaki avlulu evlerde duvar kalınlıkları 60-90 cm bandına çıkabiliyor; bu kalınlıktaki bir yüzeyin kütlesi metrekarede yüzlerce kilogramdır ve yan odadan gelen konuşma sesi baştan sorun olmaz.

Sorun başka yerdedir. Tonozlu ve kubbeli örtülerde üst kattan gelen darbe sesi doğrudan iletilir; ahşap ara döşeme bulunan yapılarda ise her adım alt kata düşer. Bu binalarda müdahale döşemeye ve açıklıklara yoğunlaşır: üst yüzeye elastik katman ve kuru şap, ahşap kirişler arasına gözenekli dolgu, avluya bakan kapı ve pencerelerde çevre contası. Tescilli yapılarda her müdahale öncesi ilgili koruma kurulunun izni gerekebilir, bu süre iş programına baştan yazılmalıdır.

1990-2010 arası betonarme apartmanlarda zayıf halka nerede?

Zayıf halka üç noktada toplanır: tek sıra delikli tuğla ayırıcı duvar, elastik katmanı olmayan döşeme ve duvara gömülmüş pis su kolonu. Bu dönem yapılarında ayırıcı duvar sıvasıyla birlikte laboratuvarda 42-45 dB verir, sahada yan geçişler ve uygulama kusurlarıyla 37-42 dB'ye iner. Haliliye ve Eyyübiye'de ölçtüğümüz 38 dB tam olarak bu bandın içinde.

Tesisat kalemi genellikle en çok şikâyet üreten ama en ucuz çözülen başlıktır. Kolonun çevresine hiçbir elastik sargı konmamışsa, üst kattaki her su tahliyesi odanın içinde duyulur. Tadilat sırasında sıva açıkken kolona kauçuk sargı geçirmek ve şaft boşluğunu gözenekli dolguyla doldurmak neredeyse ek işçilik gerektirmez; aynı iş boyalı ve döşenmiş bir dairede yapıldığında maliyeti birkaç katına çıkar.

TOKİ ve kentsel dönüşüm bloklarında öncelik neden değişiyor?

Yeni bloklarda hava doğuşlu ses performansı belirgin biçimde yükselir, buna karşılık darbe sesi ve ekipman titreşimi öne çıkar. Betonarme perde ve döşemeli sistemler kütlesi yüksek olduğu için komşu konuşmasını iyi tutar; Karaköprü ve Seyrantepe'deki bloklarda eski tuğla stokun 8-11 dB üzerine çıktıklarını ölçüyoruz. Fakat aynı yapısal süreklilik, üst kattaki bir vuruşun iki-üç kat aşağıya taşınmasına da imkân verir.

Bu yüzden yeni konutlarda duvara giydirme yapmadan önce döşemeye bakılır. Şap altına serilen şap altı ses yalıtım şiltesi, kenar bandıyla birlikte doğru uygulandığında darbe sesinde ΔLw olarak 18-28 dB iyileşme verebilir. İkinci sırada hidrofor, asansör makine grubu ve klima dış üniteleri gelir; bunlar binaya sert bağlandığında en yeni blokta bile sürekli bir uğultu üretir.

Sıcak ve kurak iklim malzeme seçimini nasıl etkiler?

Düşük nem, gözenekli yalıtım malzemesi açısından avantaj sağlar; asıl kısıt yüksek yüzey sıcaklıkları ve ısı yalıtımıyla birlikte planlama zorunluluğudur. Şanlıurfa'da yaz aylarında gölge sıcaklığı 40 derecenin üzerine çıkar, güneye ve batıya bakan cephelerde yüzey sıcaklıkları çok daha yükselir. Karadeniz veya Marmara'daki projelerde başı ağrıtan yoğuşma riski burada arka plana düşer.

Bunun pratik karşılığı şudur: iç bölmelerde camyünü ekonomik ve yeterli bir dolgudur, dış duvar giydirmelerinde ise ısı ve ses yalıtımı tek kalemde birleştirilebilir. Cephe yenilemesi zaten yapılacaksa lamel taşyünü tercih edildiğinde iki fayda birlikte alınır. Kalınlık ve yoğunluk seçenekleri için 100 mm taşyünü levha ile camyünü ürünleri sayfalarını karşılaştırabilirsiniz. Klima kullanımının yoğun olduğu bir ilde iç ünite ve kanal titreşimi de ayrı bir kalem olarak listeye girmeli.

Sıra gecesi ve canlı müzik komşu şikâyetine dönüşünce ne yapılır?

Konutta üretilen canlı müzik sesi neredeyse her zaman alçak frekanstan geçer ve çözümü panel değil, kütle ile mekanik ayrıştırmadır. Şanlıurfa'da ev içi sıra gecesi ve düğün öncesi toplantı geleneği yaygın; darbuka, def ve bağlama 60-160 Hz bandında ciddi enerji üretir. Odaya asılan yutucu paneller salonun çınlamasını düşürür, alt kata giden vuruş sesini değiştirmez.

Sıralama şöyle işler. Önce kaynak: perküsyon zemine doğrudan değil, kalın kauçuk altlık üzerine oturtulur, hoparlör kullanılıyorsa duvar ve köşelerden uzaklaştırılır. Sonra yol: döşemede yüzer şap yoksa üst yüzeye elastik katman eklenir, alt kata asma tavan yapılacaksa askılar döşemeye doğrudan vidalanmaz. En son alıcı taraf gelir. Bu üçü tek bir plan içinde ele alınmazsa, tek başına yapılan her müdahale beklenenin çok altında kalır. Konut kapsamındaki uygulama detaylarını daire ve ev ses yalıtımı sayfasında bulabilirsiniz.

Tekstil OSB'lerinde ve iş yerlerinde durum nasıl değişir?

Sanayi yapılarında ölçülen büyüklük iç konfor değil, çalışan maruziyeti ve tesis sınırında çevreye yayılan gürültü düzeyidir. Şanlıurfa'nın 1., 2. ve 3. Organize Sanayi Bölgeleri ile Viranşehir ve Siverek OSB'lerinde iplik ve dokuma tesisleri yoğun; buralarda kaynak sürekli çalışan tezgâhlar, kompresörler ve fan gruplarıdır. Bu ekipmanlar hem yüksek frekanslı hava doğuşlu gürültü hem de yapıya yürüyen alçak frekanslı titreşim üretir.

Uygulama sırası nettir: önce makine ayaklarına elastik takoz, sonra kaynak çevresine kabin ya da bariyer, en sonda hacim içinde asılı yutucular. Tesis sınırında ölçüm alınıp raporlanması çevre mevzuatı kapsamındaki denetimlerde talep edilebilir. Ofis bölümlerinde ise hedef farklıdır; orada konuşma anlaşılabilirliği ve gizlilik ön plana çıkar.

Şanlıurfa'da maliyet ve süre nasıl belirlenir?

Maliyet m² üzerinden kurgulanır ve kapatılacak dB farkı, işlem görecek yüzey miktarı ile döşemeye girilip girilmeyeceğine göre değişir; net rakam yerinde keşif sonrası çıkar. Yalnızca sızdırmazlık ve tek yüzey giydirmesiyle ilerleyen bir iş ile döşeme sökümü içeren bir iş arasında ciddi fark oluşur. Süre tarafında, tek odada duvar giydirmesi 2-4 iş gününde biterken daire genelinde döşeme ve tavan müdahalesi iki haftaya uzayabilir.

Malzeme kalemleri Haliliye, Eyyübiye, Karaköprü fark etmeksizin sevk edilebiliyor; Siverek, Viranşehir ve Birecik gibi ilçelere de nakliye planlanabiliyor. Uygulamayı kendi ustanızla yürütmeyi tercih ederseniz kesit detayları ve montaj sırası için teknik destek veriliyor. Kaba ön hesap için ses yalıtımı hesaplama aracına, komşu ildeki yapı stoku karşılaştırması için Diyarbakır ses yalıtımı yazısına bakabilirsiniz.