Makine titreşim takozu nedir?
Makine titreşim takozu, dönen veya darbeli çalışan ekipmanın ayakları ile taşıyıcı yapı arasına yerleştirilen, kauçuk-metal kompozit veya yay esaslı noktasal titreşim yalıtım elemanıdır. Amacı makinenin ürettiği titreşimin betonarme yapıya geçmesini engellemektir. Yapıya geçen titreşim, uzak mahallerde duvar ve döşemeleri hoparlör gibi çalıştırarak gövde sesine dönüşür.
Takozun performansı yalıtım oranı (izolasyon verimi) ile ifade edilir ve iki değere bağlıdır: makinenin zorlayıcı frekansı ile takoz-yük sisteminin doğal frekansı. Oran 3'ün üzerine çıktığında yaklaşık %90, 5'in üzerinde %95'ten yüksek yalıtım elde edilir. Oran 1'e yaklaşırsa rezonans oluşur ve titreşim azalmak yerine büyür.
Makine titreşim takozu nerelerde kullanılır?
Yapıya sabitlenen ve titreşim üreten her ekipmanda kullanılır:
- Jeneratör, kompresör ve hidrofor gruplarında
- Klima santrali, fan ve soğutma kulesi kaidelerinde
- Asansör makine dairesi ve tahrik motorlarında
- CNC tezgâh, pres ve tekstil makinelerinde
- Çamaşırhane, mutfak ve endüstriyel havalandırma ekipmanlarında
Geniş yüzeyli kaidelerde noktasal takoz yerine kauçuk titreşim şiltesi daha uygundur. Ekipmanın yaydığı havadan sesi de kesmek gerekiyorsa takoz tek başına yetmez; ses bariyeri membran ürünleriyle kabin yapılması gerekir.
Teknik özellikler tablosu
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Kauçuk-metal takoz, yaylı takoz, mantar takoz |
| Gövde malzemesi | NR / SBR / EPDM kauçuk, çelik gömlekli |
| Sertlik | 40 / 50 / 60 / 70 Shore A |
| Yük kapasitesi | 50-2000 kg (tipe göre) |
| Statik çökme | 2-6 mm (kauçuk), 15-50 mm (yaylı) |
| Doğal frekans | 8-12 Hz (kauçuk), 3-5 Hz (yaylı) |
| Yalıtım verimi | %80-95 (frekans oranına göre) |
| Bağlantı | M8-M20 saplama veya dişli yuva |
| Servis sıcaklığı | -30 °C / +80 °C |
| Yağ ve ozon dayanımı | EPDM ve NBR tipte yüksek |
Sayısal karşılaştırma: 1500 devir/dakika çalışan bir jeneratör, 25 Hz zorlayıcı frekans üretir. Doğal frekansı 10 Hz olan kauçuk takozda frekans oranı 2,5'tir ve yalıtım verimi yaklaşık %80 çıkar. Aynı makinede doğal frekansı 4 Hz olan yaylı takoz kullanıldığında oran 6,25'e, verim %97'ye yükselir. Aradaki fark, komşu dairede duyulan uğultunun kalması veya kaybolması demektir.
Uygulama
Takoz seçimi ve yerleşimi
Toplam makine ağırlığı ayak sayısına bölünür, ancak ağırlık merkezi ortada değilse yükler eşit dağılmaz. Her ayak için ayrı yük hesabı yapılmalı, takozlar eşit çökme verecek şekilde seçilmelidir. Eşit olmayan çökme makineyi eğer ve şaft hizasını bozar.
Boru ve kanal bağlantıları
Takozla yalıtılan makinenin boru ve kablo bağlantıları sert kalırsa titreşim o yoldan yapıya geçer. Esnek kompansatör, esnek hortum ve elastik askı kullanılmalıdır. Bu detay atlandığında takozlardan beklenen kazancın büyük kısmı kaybolur.
Titreşim yalıtımı ancak frekans oranı 1,4'ün üzerindeyken başlar. Bu oranın altında takoz sistemi büyütme bölgesinde çalışır ve titreşim yalıtımsız duruma göre artar. Düşük devirli makinelerde kauçuk takoz yerine yaylı takoz seçmenin nedeni budur.
Sık yapılan hata
En yaygın hata, makineyi takoza oturtup ayrıca zemine dübelle sıkı bağlamaktır. Sert bağlantı takozu devre dışı bırakır. Makinenin devrilme riski varsa yanal sınırlayıcı (snubber) kullanılmalı, ancak bu sınırlayıcı normal çalışmada makineye temas etmemelidir.
Takozu yük kapasitesinin çok altında kullanmak, üstünde kullanmak kadar hatalıdır. Az yüklenen takoz sıkışmaz, doğal frekansı yükselir ve yalıtım vermez. Ürün seçimi mutlaka gerçek ayak yüküne göre yapılmalıdır.
İkinci hata, titreşim sorununu takozla çözüp kabin yapmamaktır. Takoz gövde sesini keser, havadan yayılan sesi kesmez. İki mekanizmanın ayrımı için akustik sözlük sayfasına bakabilir, kabin kesiti için taşyünü sandviç panel dolgusu seçeneğini inceleyebilirsiniz.
Makinenizin devir, ağırlık ve yerleşim bilgisine göre takoz seçimi yapalım. Jeneratör ve makine dairesi ses yalıtımı hizmetimizde titreşim ölçümü ve montaj birlikte sunulur.
Teklif Al
